Jestem w konflikcie z córką i zięciem, którym przez 7 lat użyczałam do korzystania nieodpłatnie część należącego do mnie domu. Córka chciała, żeby połowę tego domu przepisać na nią, ale się na to nie zgodziłam i zażądałam, żeby się wyprowadzili. Zrobili to dopiero wtedy, kiedy zagroziłam wniesieniem sprawy o eksmisję. Teraz domagają się ode mnie zwrotu pieniędzy, jakie wydali na remont tych pomieszczeń, które zajmowali. Ja na żadne remonty nie wyrażałam zgody. Straszą, że podadzą mnie do sądu. Czy w tej sytuacji mogę być zobowiązana do zwrotu poniesionych przez nich nakładów?
Zgodnie z art. 713 Kodeksu cywilnego, biorący do używania ponosi zwykłe koszty utrzymania rzeczy użyczonej. Poprzez zwykłe koszty utrzymania należy rozumieć wydatki i nakłady pozwalające zachować rzecz w stanie nie pogorszonym, utrwalającym jej właściwości i przeznaczenie. Chodzi więc o takie koszty, których poniesienie narzuca niezbędna potrzeba zachowania określonego stanu rzeczy. Za takie uważa się przykładowo koszty konserwacji, bieżących remontów czy drobnych napraw.
Jeżeli biorący do używania poczynił inne wydatki lub nakłady na rzecz, stosuje się odpowiednio przepisy o prowadzeniu cudzych spraw bez zlecenia. Art. 752 k.c. przewiduje, że ten kto bez zlecenia prowadzi cudzą sprawę, powinien działać z korzyścią osoby, której sprawę prowadzi, i zgodnie z jej prawdopodobną wolą, a przy prowadzeniu sprawy obowiązany jest zachowywać należytą staranność.
Z kolei w myśl art. 753 § 2 k.c. prowadzący cudzą sprawę powinien z czynności swych złożyć rachunek oraz wydać wszystko, co przy prowadzeniu sprawy uzyskał dla osoby, której sprawę prowadzi. Jeżeli działał zgodnie ze swoimi obowiązkami, może żądać zwrotu uzasadnionych wydatków i nakładów wraz z ustawowymi odsetkami oraz zwolnienia od zobowiązań, które zaciągnął przy prowadzeniu sprawy.
Natomiast stosownie do art. 754 k.c., kto prowadzi cudzą sprawę wbrew wiadomej mu woli osoby, której sprawę prowadzi, nie może żądać zwrotu poniesionych wydatków i odpowiedzialny jest za szkodę, chyba że wola tej osoby sprzeciwia się ustawie lub zasadom współżycia społecznego.
Art. 755 k.c. stanowi, że jeżeli prowadzący cudzą sprawę dokonał zmian w mieniu osoby, której sprawę prowadzi, bez wyraźnej potrzeby lub korzyści tej osoby albo wbrew wiadomej mu jej woli, obowiązany jest przywrócić stan poprzedni, a gdyby to nie było możliwe, naprawić szkodę. Nakłady może zabrać z powrotem, o ile może to uczynić bez uszkodzenia rzeczy.
Tak więc dokonanie przez biorącego nakładów na rzecz bez wyraźnej potrzeby lub korzyści użyczającego albo wbrew wiadomej mu jego woli powoduje wyłączenie możliwości żądania ich zwrotu od użyczającego. Biorący może nakłady te zabrać z powrotem, o ile nie spowoduje to uszkodzenia rzeczy. Tak więc zasądzenie zwrotu nakładów na rzecz córki i zięcia będzie możliwe tylko wtedy, jeżeli wykażą oni, że wydatki i nakłady były uzasadnione oraz czynione z korzyścią dla właścicielki domu, a także, że nie wyrażała ona wobec nich sprzeciwu.