Na poddaszu naszego domku letniskowego zagnieździły się osy. Obawiam się użądleń, zwłaszcza że młodszy syn jest alergikiem. Do kogo mam zwrócić się o pomoc w ich usunięciu? Dzwoniłam w tej sprawie do straży pożarnej, ale powiedziano mi, że jako właścicielka powinna wezwać wyspecjalizowaną firmę, która to zrobi. Czy PSP ma prawo odmówić pomocy w takiej sytuacji?
Do PSP nie należy usuwanie gniazd os (ani innych owadów), chyba, że bezpośrednio zagrożone jest życie lub zdrowie ludzkie.
Jak przewiduje ustawa z dnia 24 sierpnia 1991 r. o Państwowej Straży Pożarnej, została ona utworzona w celu walki z pożarami, klęskami żywiołowymi i innymi miejscowymi zagrożeniami.
Przez klęskę żywiołową rozumie się katastrofę naturalną lub awarię techniczną, których skutki zagrażają życiu lub zdrowiu dużej liczby osób, mieniu w wielkich rozmiarach albo środowisku na znacznych obszarach, a pomoc i ochrona mogą być skutecznie podjęte tylko przy zastosowaniu nadzwyczajnych środków, we współdziałaniu różnych organów i instytucji oraz specjalistycznych służb i formacji działających pod jednolitym kierownictwem. Do klęsk żywiołowych zalicza się m.in. powódź, pożary, suszę, trzęsienia ziemi czy huragany.
Katastrofa naturalna to wszelkie zdarzenia związane z działaniem sił natury, w szczególności wyładowania atmosferyczne, wstrząsy sejsmiczne, silne wiatry, intensywne opady atmosferyczne, długotrwałe występowanie ekstremalnych temperatur, osuwiska ziemi, pożary, susze, powodzie, zjawiska lodowe na rzekach i morzu oraz jeziorach i zbiornikach wodnych, masowe występowanie szkodników, chorób roślin lub zwierząt albo chorób zakaźnych ludzi, albo też działanie innego żywiołu.
Z kolei w ustawie z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej stwierdza się, że ochrona przeciwpożarowa polega na realizacji przedsięwzięć mających na celu ochronę życia, zdrowia, mienia lub środowiska przed pożarem, klęską żywiołową lub innym miejscowym zagrożeniem poprzez:
1) zapobieganie powstawaniu i rozprzestrzenianiu się pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia;
2) zapewnienie sił i środków do zwalczania pożaru, klęski żywiołowej lub innego miejscowego zagrożenia oraz ochrona ludności;
3) prowadzenie działań ratowniczych.
Pod pojęciem „innego miejscowego zagrożenia” – według ww. ustawy – rozumie się zdarzenie wynikające z rozwoju cywilizacyjnego i naturalnych praw przyrody niebędące pożarem ani klęską żywiołową, stanowiące zagrożenie dla życia, zdrowia, mienia lub środowiska, któremu zapobieżenie lub którego usunięcie skutków nie wymaga zastosowania nadzwyczajnych środków. I właśnie likwidacja gniazd owadów mieści się w tym obszarze działań PSP. Nie oznacza to jednak, że straż ma w każdym przypadku taki obowiązek.
Jak wynika z dokumentu „Zasady postępowania podczas interwencji prowadzonych w związku ze zgłoszeniem wystąpienia zagrożeń od rojów lub gniazd owadów błonkoskrzydłych”, straż pożarna podejmuje wszelkie niezbędne działania zmierzające do usunięcia roju lub gniazda owadów błonkoskrzydłych z miejsc, w których stwarzają one bezpośrednie zagrożenie dla życia lub zdrowia ludzkiego, w szczególności dotyczy to obecności osób o ograniczonej zdolności poruszania się, czy z budynków użyteczności publicznej oraz placówek oświatowych.
W dokumencie tym podkreśla się, że zgodnie z art. 61 pkt 2 ustawy z 7 lipca 1994 r. Prawo budowlane, zapewnienie bezpiecznego użytkowania obiektu jest obowiązkiem właściciela lub zarządcy obiektu. Istnieją wyspecjalizowane firmy, które usuwają roje i lub gniazda owadów i to do nich należy się z tym problemem zwrócić.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.