Ubiegałam się o rentę z tytułu niezdolności do pracy. Lekarz orzecznik ZUS stwierdził tylko częściową niezdolność do pracy, a nie całkowitą i na tej podstawie ZUS przyznał mi niższą rentę. Wniosłam odwołanie do sądu, ale sąd go w ogóle nie rozpatrzył, tylko od razu odrzucił. Czy to zgodne z prawem?
Postępowanie sądu było zgodne z prawem, jeżeli wcześniej nie wniosła Pani sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika do komisji lekarskiej ZUS.
W procedurze postępowania o rentę zgodnie z art. 14 ust. 1 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lekarz orzecznik Zakładu dokonuje oceny niezdolności do pracy, jej stopnia oraz ustalenia:
1) daty powstania niezdolności do pracy,
2) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do pracy,
3) związku przyczynowego niezdolności do pracy lub śmierci z określonymi okolicznościami,
4) trwałości lub przewidywanego okresu niezdolności do samodzielnej egzystencji,
5) celowości przekwalifikowania zawodowego.
Ubezpieczony niezadowolony z tego orzeczenia powinien – stosownie do art. 14 ust. 2a ww. ustawy – wnieść sprzeciw do komisji lekarskiej ZUS w ciągu 14 dni od dnia doręczenia tego orzeczenia. Niewyczerpanie tego trybu wyklucza późniejsze kwestionowanie tych elementów, o których wypowiedział się w orzeczeniu lekarz orzecznik
Jak stwierdził Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z 29 listopada 2017 r., sygn. akt: III AUa 358/17, niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza, iż ubezpieczony zgadza się, że wszystkie stwierdzenia w nim zawarte (w tym data powstania niezdolności do pracy) są prawdziwe, a tym samym proces ustalania okoliczności faktycznych, mających znaczenie dla nabycia prawa do świadczenia zostaje zakończony.
Także Sąd Najwyższy w uchwale z 15 marca 2006 r., sygn. akt: II UZP 17/05 wskazał, że postępowanie przed lekarzem orzecznikiem ma na celu ustalenie okoliczności związanych z niezdolnością do pracy (niezdolnością do samodzielnej egzystencji). Celem postępowania przed lekarzem orzecznikiem jest nie tylko ustalenie stopnia niezdolności do pracy, czy czasu trwania niezdolności, ale również daty jej powstania. Jeżeli zatem lekarz orzecznik dokonuje tych ustaleń – co znajduje swoje odzwierciedlenie w treści wydawanego przez niego orzeczenia – to również w interesie wnioskodawcy leży, aby były one zgodne z faktami. Niewniesienie sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika oznacza , że wnioskodawca zgadza się, iż wszystkie stwierdzenia w nim zawarte są prawdziwe.
W myśl art. 477[9] § 3[1] Kodeksu postępowania cywilnego, sąd odrzuci odwołanie w sprawie o świadczenie z ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, a osoba zainteresowana nie wniosła sprzeciwu od tego orzeczenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie jest oparte wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia.
Jeżeli odwołanie opiera się także na zarzucie nierozpatrzenia wniesionego po terminie sprzeciwu od tego orzeczenia, a wniesienie sprzeciwu po terminie nastąpiło z przyczyn niezależnych od osoby zainteresowanej, sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie. W takim przypadku organ rentowy kieruje sprzeciw do rozpatrzenia do komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.