Chcę zaskarżyć do wojewódzkiego sądu administracyjnego decyzję rektora o skreśleniu mnie z listy studentów. Obawiam się, że sam sobie nie poradzę. Jestem w trudnej sytuacji finansowej. Nie stać mnie na zatrudnienie adwokata. Czy mogę się ubiegać o przyznanie mi go z urzędu?
Może Pan ubiegać się o ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w ramach prawa pomocy, które jest uregulowane w art. 243 – 262 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.
Prawo pomocy obejmuje zwolnienie strony od kosztów sądowych oraz bezpłatne ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. Zakres prawa pomocy może być całkowity lub częściowy. W zakresie całkowitym obejmuje ono zwolnienie od kosztów sądowych oraz ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego. W zakresie częściowym polega natomiast na zwolnieniu tylko od opłat sądowych w całości lub w części albo tylko od wydatków albo od opłat sądowych i wydatków lub obejmuje tylko ustanowienie adwokata, radcy prawnego, doradcy podatkowego lub rzecznika patentowego.
Ustanowienie adwokata lub radcy prawnego w ramach prawa pomocy jest równoznaczne z udzieleniem mu pełnomocnictwa.
Przyznanie prawa pomocy osobie fizycznej następuje:
1) w zakresie całkowitym – gdy osoba ta wykaże, że nie jest w stanie ponieść jakichkolwiek kosztów postępowania;
2) w zakresie częściowym – gdy wykaże, że nie jest w stanie ponieść pełnych kosztów postępowania, bez uszczerbku utrzymania koniecznego dla siebie i rodziny.
Prawo pomocy może być przyznane w określonej sprawie na wniosek strony złożony zarówno przed wszczęciem postępowania jak i w toku postępowania w tej sprawie. Wniosek ten jest zwolniony od opłat sądowych.
Właściwy do rozpoznania wniosku o przyznanie prawa pomocy jest ten wojewódzki sąd administracyjny, w którym sprawa ma się toczyć lub już się toczy.
Wniosek ten musi być złożony na urzędowym formularzu, według wzoru określonego przez Radę Ministrów. Wniosek powinien zawierać oświadczenie strony obejmujące dokładne dane o stanie majątkowym i dochodach, ponadto dokładne dane o stanie rodzinnym oraz oświadczenie strony o niezatrudnieniu lub niepozostawaniu w innym stosunku prawnym z adwokatem, radcą prawnym, doradcą podatkowym lub rzecznikiem patentowym.
Na wnioskodawcy ciąży obowiązek wykazania przesłanek do przyznania prawa pomocy oraz uwiarygodnienia własnej sytuacji majątkowej i finansowej. We wniosku o przyznanie prawa pomocy powinny zostać zawarte wszelkie niezbędne do jego rozpoznania informacje. Sąd może zobowiązać stronę do złożenia dodatkowego oświadczenia lub przedłożenia dokumentów źródłowych dotyczących jej stanu majątkowego, dochodów lub stanu rodzinnego.
Czynności w zakresie przyznania prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. Od wydanych przez niego zarządzeń i postanowień można wnieść w terminie siedmiu dni od dnia doręczenia sprzeciw do wojewódzkiego sądu administracyjnego.
Przyznane prawo pomocy może być cofnięte w całości lub w części w razie ujawnienia, że okoliczności, które były podstawą jego przyznania, nie istniały lub przestały istnieć. Prawo pomocy nie przysługuje stronie w razie oczywistej bezzasadności jej skargi.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2025 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.