Ponad 20 lat temu ojciec wydzielił mi ze swego gospodarstwa 5 ha gruntów do użytkowania. Obiecywał, że przepisze je na mnie notarialnie, ale ostatecznie zmienił zdanie i przekazał całego gospodarstwo starszemu bratu. Czuję się tym bardzo pokrzywdzony. Czy mogę ubiegać się o zasiedzenie użytkowanych gruntów? Słyszałem, że jest to możliwe po 20 latach użytkowania.
Niestety, nie jest to możliwe, ponieważ nabyć własność przez zasiedzenie może tylko posiadacz samoistny. Pan zaś jest posiadaczem zależnym.
Zgodnie z art. 172 Kodeksu cywilnego, zasiedzenie polega na tym, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze.
Według art. 336 k.c., posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny). W myśl natomiast art. 337 k.c., posiadacz samoistny nie traci posiadania przez to, że oddaje drugiemu rzecz w posiadanie zależne.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego nie budzi wątpliwości, że samoistnym posiadaczem nieruchomości w rozumieniu art. 172 k.c. jest ten, kto nią włada jak właściciel, zatem wykonuje uprawnienia składające się na treść prawa własności – korzysta z nieruchomości z wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzenia nią. Ustalenie faktu władania rzeczą i jego charakteru odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Do zasiedzenia może prowadzić jedynie posiadanie jawne, widoczne dla otoczenia.Tak orzekł Sąd Najwyższy m.in. w postanowieniu z z dnia 11 grudnia 2025 r. sygn. akt: I CSK 2867/25
Jak podkreślił SN w tym postanowieniu, co prawda zależny charakter posiadania może ulec zmianie, jednak przekształcenie takie nie może ograniczać się do subiektywnego nastawienia posiadacza, lecz musi znaleźć odzwierciedlenie w konkretnych i dających się osadzić w czasie aktach władztwa, stanowiących manifestację właścicielskiego nastawienia posiadacza względem otoczenia.
Objęcie nieruchomości w posiadanie za zgodą właściciela, chociażby była ona jedynie dorozumiana, i posiadanie nieruchomości w zakresie przez właściciela określonym lub tolerowanym, świadczy z reguły o posiadaniu zależnym. Pan użytkował grunty udostępnione Panu do użytkowania przez ojca. Nie władał Pan nimi jak właściciel, a to wyklucza możliwość nabycia ich własności przez zasiedzenie.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2025 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.