Nowy sąsiad złożył w urzędzie gminy wniosek o przeprowadzenie rozgraniczenia między naszymi działkami. Ja uważam, że to nie było potrzebne, bo granica przebiega w tym miejscu od lat i nikt do tej pory jej nie kwestionował. Urząd gminy wynajął geodetę, a kosztami obciążył po równo mnie i sąsiada. Uważam, że to niesprawiedliwe, bo ja nie chciałem tego rozgraniczenia. Odwołałem się do samorządowego kolegium odwoławczego, ale utrzymało ono w mocy decyzję gminy. Teraz mogę jeszcze złożyć skargę do wojewódzkiego sądu administracyjnego. Czy mam szansę na wygraną?
Szansa ta jest znikoma. Zgodnie bowiem z art. 152 Kodeksu cywilnego, właściciele gruntów sąsiadujących obowiązani są do współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych; koszty rozgraniczenia oraz koszty urządzenia i utrzymywania stałych znaków granicznych ponoszą po połowie. Przepis ten ma również zastosowanie w sprawach o rozgraniczenie prowadzonych przez organy administracji publicznej (wójtów, burmistrzów, prezydentów miast).
W sprawie kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego stosuje się też art. 262 § 1 Kodeks postępowania administracyjnego, który określa zasady rozdziału kosztów pomiędzy stronę a organ prowadzący postępowanie. Zasadą jest, że koszty postępowania administracyjnego ponosi organ – w takich granicach, w jakich wypełnia swoje ustawowe obowiązki. Stronę obciążają natomiast te koszty, które wynikły z jej winy lub zostały poniesione w jej interesie lub na jej żądanie, a nie wynikają z ustawowego obowiązku organów prowadzących postępowanie.
W orzecznictwie sądów administracyjnych ukształtowały się dwie linie orzecznicze co do rozdziału kosztów rozgraniczenia nieruchomości w trybie administracyjnym. Rozbieżności w tym zakresie zostały ostatecznie rozstrzygnięte przez Naczelny Sąd Administracyjny, który w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 11 grudnia 2006 r., sygn. akt: I OPS 5/06 wyraził pogląd, że organ administracji publicznej, orzekając o kosztach postępowania rozgraniczeniowego na podstawie art. 262 § 1 k.p.a., może obciążyć kosztami rozgraniczenia nieruchomości strony będące właścicielami sąsiadujących nieruchomości, a nie tylko stronę, która żądała wszczęcia postępowania. W postępowaniu administracyjnym ma również zastosowanie norma wynikająca z art. 152 k.c., stanowiąca, że koszty rozgraniczenia właściciele nieruchomości ponoszą po połowie, co wynika z zasady, iż właściciele gruntów sąsiadujących mają obowiązek współdziałania przy rozgraniczeniu gruntów oraz przy utrzymywaniu stałych znaków granicznych.
Jak stwierdził NSA w ww. uchwale, rozgraniczenie nieruchomości przeprowadza się, jeżeli granice gruntów stały się sporne. Branie udziału w postępowaniu administracyjnym w charakterze strony jest równoznaczne ze stwierdzeniem, że postępowanie to toczy się w interesie każdej ze stron postępowania. Twierdzenie, że posiada go jedynie strona, która żąda wszczęcia postępowania, bo postępowanie toczy się w jej interesie, gdyż to ona domaga się konkretyzacji swojego interesu prawnego w sprawie, pozostałoby w sprzeczności z pojęciem legitymacji strony w postępowaniu administracyjnym. Ustalenie granic sąsiadujących nieruchomości leży w interesie prawnym wszystkich właścicieli, gdy granice gruntów sąsiadujących stały się sporne.
Tak więc podział kosztów administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego zgodnie z art. 152 jest zasadą, od której jednak mogą wystąpić wyjątki. Jak orzekł Wojewódzki Sąd Administracyjny w Gliwicach w wyroku z dnia 6 marca 2025 r., sygn. akt: II SA/Gl 1529/24, orzeczenie o kosztach postępowania wydawane jest zawsze na podstawie oceny stanu faktycznego sprawy i zgromadzonego w jej toku materiału dowodowego. W rezultacie, wydając orzeczenie w przedmiocie kosztów postępowania, organ musi brać pod uwagę czy zachowanie strony (stron) uzasadnia obciążenie kosztami postępowania tylko jedną z nich, czy wszystkie, a w tym ostatnim przypadku – w jakim stosunku. Zatem mogą zaistnieć przypadki, kiedy dopuszczalne jest rozstrzygnięcie o kosztach postępowania rozgraniczeniowego według reguły przewidzianej w art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a., zgodnie z którą stronę obciążają koszty postępowania, które wynikły z winy stron. Sytuacje uzasadniające zastosowanie art. 262 § 1 pkt 1 k.p.a. mają jednak charakter wyjątkowy. W szczególności dopuszczalne jest przyjęcie, że ewentualne koszty postępowania rozgraniczeniowego winien ponieść wyłącznie wnioskodawca, gdy zachodził oczywisty brak podstaw do ponownego prowadzenia postępowania rozgraniczeniowego np. w obrocie prawnym funkcjonuje decyzja o rozgraniczeniu lub prawomocne postanowienie sądu w tej materii, a wnioskodawca nie powołuje się na nowe okoliczności, które zaszły po wydaniu tych orzeczeń.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2025 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.