Pobieram rentę socjalną, ale dostaję z niej na rękę niewiele ponad 800 zł. Resztę zabiera komornik na pokrycie długów alimentacyjnych. Z tego większość to należność wobec funduszu alimentacyjnego. Czy potrącenie może być tak duże? Słyszałem, że nie powinno to być więcej niż 25% świadczenia. W ten sposób nie spłacę swoich długów do końca życia. Czy mogę się ubiegać o ich umorzenie?
Zgodnie z art. 140 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, komornik może zająć:
- do 60% świadczenia – w przypadku egzekucji należności alimentacyjnych.
- do 25% świadczenia – w przypadku egzekucji innych należności, takich jak niezapłacone pożyczki czy rachunki.
Pod pojęciem należności alimentacyjnych rozumie się: sumy egzekwowane na mocy tytułów wykonawczych na zaspokojenie: należności alimentacyjnych, należności z tytułu świadczeń z funduszu alimentacyjnego wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów, należności likwidatora funduszu alimentacyjnego powstałych z tytułu świadczeń alimentacyjnych wypłaconych na podstawie ustawy z dnia 18 lipca 1974 r. o funduszu alimentacyjnym oraz należności z tytułu wypłaconej zaliczki alimentacyjnej wypłaconych osobie uprawnionej na podstawie ustawy z dnia 22 kwietnia 2005 r. o postępowaniu wobec dłużników alimentacyjnych oraz zaliczce alimentacyjnej.
W okresie od 1 marca 2025 r. do 28 lutego 2026 r. obowiązują następujące kwoty wolne od zajęcia:
- 806,67 zł (netto) – w przypadku potrąceń na poczet należności alimentacyjnych,
- 1331,03 zł – w przypadku potrąceń na pokrycie należności niealimentacyjnych.
Natomiast od 1 marca 2026 r. kwoty emerytur i rent wolnych od egzekucji i potrąceń wynoszą:
- 849,42 zł – przy potrącaniu na poczet należności alimentacyjnych,
- 1401,57 zł – przy potrącaniu sum egzekwowanych na pokrycie należności innych niż alimentacyjne.
Jeśli chodzi o ewentualne umorzenie należności wobec funduszu alimentacyjnego, to można się o to ubiegać na podstawie art. 30 ust. 2 ustawy z 7 września 2007 r. o pomocy osobom uprawnionym do alimentów. Zgodnie z tym przepisem, organ właściwy wierzyciela (wójt, burmistrz, prezydent miasta) może na wniosek dłużnika alimentacyjnego umorzyć jego należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego łącznie z odsetkami w całości lub w części, odroczyć termin płatności albo rozłożyć na raty, uwzględniając sytuację dochodową i rodzinną.
Do wniosku o umorzenie należy dołączyć dokumenty potwierdzające trudną sytuację dochodową lub rodzinną. Może to być np. dokumentacja lekarska, orzeczenia o niepełnosprawności itp. Powołując się natomiast na sytuację finansową, wnioskodawca wykazać musi, że ze względu na wiek, stan zdrowia lub inne przyczyny nie jest w stanie uzyskać większego dochodu, a z tego, który posiada, nie jest w stanie spłacić długu względem funduszu alimentacyjnego. Trzeba też wykazać, że dłużnik nie posiada majątku, który mógłby spieniężyć i spłacić zadłużenie.
W orzecznictwie sądowym przyjmuje się, że umorzenie należności z tytułu wypłaconych świadczeń z funduszu alimentacyjnego ma charakter wyjątkowy i zachodzi jedynie wówczas, gdy na skutek obiektywnych okoliczności sytuacja dochodowa i rodzinna uniemożliwia zobowiązanemu wywiązanie się z ciążącego na nim obowiązku alimentacyjnego. Jak stwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 6 grudnia 2022 r., sygn. akt: I OSK 1096/20, samo uzyskiwanie niskich dochodów, bądź nawet nieuzyskiwanie dochodów, nie jest okolicznością wyjątkową i szczególną na tle sytuacji innych dłużników alimentacyjnych.
Niniejsza porada została opracowana w ramach zadania publicznego pn. „Punkt nieodpłatnej pomocy prawnej/nieodpłatnego poradnictwa obywatelskiego w Powiecie Łomżyńskim w 2026 r.”, które jest finansowane ze środków przyznanych przez Powiat Łomżyński otrzymanych z budżetu Państwa jako dotacja celowa.